TRUNG HỌC NNG LM SC CẦN THƠ
  Trân Châu Trung quốc
 
Lên mạng ngày 11/8/2010

Trân Châu  Trung Quốc
    G S Tôn Thất Trình
Xin bạn cùng chia xẻ với chúng tôi say mê thời niên thiếu, hai sách “Gió Đông: Gió Tây “  và “Đất Lành “ của bà Pearl Buck (tên trung quốc là Trái Trân Châu) và  lạm bàn  truyện mới về bà :
Một chuyện kể rạng danh  văn hào Pearl  Buck  : 
Trân Châu  Trung Quốc
    G S Tôn Thất Trình

 
Nữ văn Hào Pearl Buck
 
Bà Pearl Buck (bên trái) chụp với gia đình khi còn nhỏ  
             Pearl S. Buck ( 1892- 1973 ) là một  trong những số tác giả  Mỹ nổi danh nhất  ở các thập niên 1930-40;  dòng họ nguyên bản là Sydensticker , biệt hiệu là John Sedges, sinh tại thị trấn Hillsboro , Tây - West Virginia , Hoa Kỳ. Cả thời niên thiếu bà  sống ở Trung Quốc, tại Thanh Cương - Chinkiang, trên bờ sông Dương Tử. Bà đã học nói tiếng Tàu, trước khi nói tiếng Anh. Cha mẹ là  nhà truyền giáo Tin Lành. Cuộc sống của bà ở Tàu  có lúc rất điêu đứng. Khi  bà còn thơ ấu, gia đình bà  đã phải chạy trốn “ Nổi Loạn Thái Bình Thiên Quốc - Boxer Rebellion “. Bà thành hôn lần thứ nhất với Tiến sĩ  canh nông John Lossing Buck và làm thông dịch viên  cho chồng, chu du khắp nước Tàu. Vào thời gian này, Trung Quốc khởi sự  “ Cải Cách  Tự do - Liberal Reform “ , đặc biệt theo “Phong trào Mồng 4 Tháng 5 “ từ năm 1917 đến năm 1921.   Năm 1924, bà trở về  Hoa Kỳ   để tìm cách săn sóc cho con gái đầu lòng  mắc bệnh trí óc ngu si, chậm phát triễn - mental  retarded .  Năm 1926, bà đậu thạc sĩ- MS  văn chương, viện đại học Cornell. Gia đình Bucks trở lại Trung Quốc năm 1927. Trong thời gian Nội chiến Quốc –Cọng,  họ phải di tản sang Nhật và  bà Pearl Buck không bao giờ trở lại Trung Quốc nữa. Năm 1935, bà ly dị chồng thứ nhất, tái giá với Richard Walsh, chủ tịch hảng xuất bản John Day Company và  di chuyễn về bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. 

 
Nữ sĩ Pearl Buck đang đàm đạo với tổng thống Kennedy (bên trái) trong buổi lễ vinh danh các văn hào Nobel Mỹ năm 1962 tại tòa Bạch Ốc. 
  Bà nhiều tinh thần bác ái, nhân từ, tham gia vận động lớn cho quyền lợi đàn bà, biên tập viên  Tuần Báo Á Châu - Asia, vị tha, nổi danh nhờ  các truyện kể  đời sống Trung Hoa , đoạt  giải thưỏng  Nobel Văn Chương năm 1938 . Bà là người Hoa Kỳ thứ ba  đoại giải này, sau  hai văn hào Sinclair Lewis  và  Eugene O’Neill. Quyết định  tưởng thưởng  của Viện Hàn Lâm Thụy Điển lúc đó,  đã gây tranh cải, đặc biệt  ở các nhà bình luận văn chương ,  tin rằng Pearl Buck  không  đủ vóc dáng  văn hào giải Nobel có ý định xác nhận. Công trình văn hóa, văn chương của Pearl Buck  gồm  80  bài bản xuất bản :  truyện,  kịch,  truyện ngắn, thơ, sách cho trẻ em và tiểu sử . Bà viết 5  sách truyện  dưới tên John Sedges và dịch   truyện Lương Sơn Bạc  bị  cấm đời nhà Tống  của Lo Guang Zhong ( 1330- 1400) , tái xuất bản dưới tên là “ Tứ Hải Giai Huynh Đệ - Người  Bốn Biển Đều là  Anh Em “ - All Men Are Brothers. Ngày nay,  các sách truyện của Pearl Buck  thường được xem là đã lỗi thời, dù có  nhiều cố gắng muốn phục hồi địa vị công trình của bà. Trước đảo chánh Nhật tháng 3 năm 1945, sách bà không được phổ biến nhiều ở Việt Nam, vì chánh quyền thuộc địa đương thời chỉ muốn phô trương các văn hào  Pháp . Nhưng các năm 1945- 46 , chúng tôi đã say mê đọc truyện  về đời sống và dân quê Tàu,  khi các bản dịch ra quốc văn  những truyện Pearl Buck viết trước đó được phát hành .

 
Tóm tắt hai truyện Gió Đông :Gió Tây và Đất Lành 

 
 Gió Đông : Gió Tây

 
             Truyện Gió Đông : Gió Tây - East Wind : West Wind là cuốn Pearl Buck viết,  xuất bản đầu tiên năm  1930, được giới bình phẩm văn chương  tán thưởng. Đây là một cuốn sách viết đơn giản, giới thiệu  tốt đẹp về  cách sinh sống người Hoa .  Chuyện do chính  mắt một cô gái  Tàu truyền thống tên là Kiều - Kwei Lan  kể ra,  lấy chồng cũng người Hoa , một bác sĩ y khoa tốt nghiệp ở ngoại quốc   và bà chị dâu, một người đàn bà ngoại quốc, tuồng như sống  cả đời mình ở  Trung  Quốc như Pearl Buck vậy.  Kiều Lan cũng xem chị dâu  như thể một phụ nữ Hoa như mình . 
            Sách cũng mô tả tình huống của Kiều Lan  mở mắt nhìn tự do và các quan điểm  thế giới tây phương. Kiều Lan đã được  dạy dỗ tin tưởng rằng  dân tây phương  có tài ma thuật đen tối,  không hề có tí nào văn minh cả thảy.  Mẹ cô  nói với con gái là thượng đế - Trời đã  phân  Đông và Tây  ra làm hai,  ngăn cách ở giữa là  một biển sâu thẳm . Cho nên không nên  lân la, trà trộn với dân tây phương,  chống lại ý Trời định .  Khi Kiều Lan   lấy  chồng, một người cô đã đính hôn  trước khi mẹ sinh ra cô; cô khám phá ra  là chồng khác hẳn người cô mong đợi. Thoạt tiên, chồng cô không để ý gì  tới cô cả. Nhưng khi bà gia, mẹ chồng khắc nghiệt với Kiều Lan, chồng  cô rời bỏ mái nhà cha mẹ, đưa cô đến  ở một nhà cận đại .
            Đáng chú ý nhất là phần chuyện kể  Kiều Lan quan sát và  ngạc nhiên  nhìn những đặc điểm  nhà mới.  Cô tự hỏi là tại sao họ lại đục một lỗ trên tường , phủ lên đầy gương  rồi treo màn lên trên, thay vì  chỉ cần  phủ các lỗ bằng  giấy màu , như ở các nhà Tàu cỗ truyền. Bị bó chân, nên  cô thấy khó khăn phải lên xuống  những bậc cầu thang trong nhà.  Sau đó cô chịu để cho chồng tháo băng bó chân minh. Rồi họ thấy nối kết , trìu mến nhau. Cô bắt đầu  tin tưởng chồng mình là một người thông thạo. Cô cũng thấy là chân không bị bó chặt, giúp cô lên xuống các bậc thang nhà  dễ dàng hơn.

 
            Khi cô sinh hạ một cháu trai, cô lo ngại là phải xa rời khi  con lớn khôn hơn đôi chút, vì con trai theo thủ lệ thuộc về gia đình chồng.  Lúc chồng cô  từ chối  không chịu rời con trai, cô  thoạt tiên nghĩ  rằng chồng ích kỷ và không làm tròn nhiệm vụ đối với cha mẹ, nhưng sau đó cô lại chấp thuận không chịu rời con.

 
             Anh Kiều Lan  cũng học ở Mỹ và lấy một phụ nữ Mỹ , tên là Mary . Họ trở về Trung Quốc  hầu   thuyết phục cha mẹ anh chấp nhận hôn nhân. Cô  bênh vực, thay anh  nói với mẹ, nhưng mẹ không lay chuyễn. Cha Kiều Lan cũng cư xử tốt với Mary. nhưng cũng không chấp nhận Mary vào gia đình. Cha mẹ Kiều Lan bảo anh cô  đưa tiền cho Mary và trả Mary về Hoa Kỳ . Ông bà muốn  anh cô cưới cô gái đã đính hôn, con gái  gia đình họ Lý. Và anh cô chưa làm tròn nhiệm vụ  là sinh cho gia đình một cậu trai.  Mẹ Kiều Lan muốn cháu trai đầu do một  phụ nữ Tàu đẻ ra, và lo ngại là Mary sẽ mang thai . Thật thế,  Mary đã mang thai  đứa cháu trai đầu lòng của họ .

 
             Mẹ Kiều Lan đứng tim chết vì buồn phiền con trai mình không chịu rời bỏ bà Mỹ và cưới cô gái Tàu đã đính hôn. Cha anh đe dọa sẽ  không để gia tài cho anh , nếu anh không lấy cô  gái đã đính hôn.  Cuối cùng,  cả anh cô và Mary đều rời bỏ  mái nhà cha mẹ :  anh Kiều Lan hy sinh cả gia đình và nhà cửa cho vợ mình và Mary  hy sinh Hoa Kỳ, nước sinh ra mình. Kiều Lan và chồng cả hai đều thấy nhục nhả về cuộc tình duyên này. Tuy nhiên, một cậu  con trai  sinh hạ  đã cột chặt Đông và Tây vào nhau.

 
            Pearl Buck đã kể chuyện Kiều Lan một cách rất kỳ lạ, ngoại lai. Ở mọi điểm ngừng, Kiều Lan so sánh phong cách  Tàu cỗ truyền, truyền thống  xử thế với phong cách tây phương chồng cô cho biết. Dần dần, cô học hỏi tìm ra được cân bằng  giữa những gì  cô cho là tốt đẹp ở  lối sống tây phương và lối sống đông phương.  

 
            



Đất Lành 
           






Truyện Đất Lành - The Good Earth, xuất bản năm 1931, năm đầu tiên đã bán 1 800 000 cuốn. Sách đã dược dịch ra  hơn 30 thứ tiếng thế giới và đoạt giải thưỏng Pulitzer Price về truyện hư ảo năm 1932. Chuyện kể theo dõi đời sống của Vương Lung - Wang Lung , từ lúc anh ta còn là một nông dân nghèo khổ đến địa vị một điền chủ giàu có .  Wang Lung lấy  một nô lệ là Ô Lan từ nhà  giàu  họ Hoàng - Hwang .  Cha mẹ Ô Lan  bán con  cho họ Hoàng  vì nghèo khổ và  cần tiền.  Theo cỗ lệ Tàu, hôn nhân Vuơng Lung và Ô Lan đã được  xếp đặt trước.  Hôn thê không đẹp, hạ mình, khúm núm  nhưng chia sẽ cùng chồng  niềm  say mê đất đai , nhiệm vụ và sống còn.  Năm đầu,  họ rất sung sướng : trồng trọt được mùa và họ sinh hai con trai.  Rồi mùa màng thất bát,  và Ô Lan lại sinh hạ một con gái .  Gia đình  di chuyễn về miền Nam   và Vương Lung bỏ dự tính bán con gái.  Cách mạng bùng nổ,  nhà cửa  bị cướp bóc  và Vương Lung tìm ra một  tài sản bạc vàng  chôn dấu.  Gia đình trở về quê cũ miền Bắc. Vương Lung  mua đất  và  sau đó làm chủ nhà của họ Hoàng, nay đã nghèo đi.  Vấn đề duy nhất cho họ Vương  là con gái ngu ngốc, trí óc chậm tiến triễn, mắc luôn bệnh câm.  Ô Lan đẻ thêm  hai con sinh đôi , một trai, một gái . Ô Lan đau ốm khi sinh đôi và chết  sau khi các con trai lấy vợ.  Về già , Vương Lung thương yêu  mua “cưới” một cô gái trẻ  tên Sen - Lotus , cũng là nô lệ, để chăm non con gái ngu ngốc, đần độn.  Con trai nhỏ nhất của ông  rời nhà đi lính,  vì  yêu mến  cô Sen nô lệ,  vợ  trẻ nhỏ của cha . Ông già Vương Lung hối tiếc chứng kiến là các con  không chia sẽ niềm say mê đất đai của ông . 


 
Sách Đất Lành còn  có hai hồi đoạn tiếp theo : Các Con Trai - Sons xuất bản năm 1932 , tụ điểm  trên người con  trai trẻ nhất Vương Hổ - Wang The TigerMột Gia đình Chia rẽ - A House Divided , xuất bản năm 1935 là chuyện kể của Viên - Yuan .  Ba hồi này cũng  đóng chung lại  thành một cuốn tên là  “Nhà trên Đất Lành - The House of Earth”.  Vào năm 1973, năm Pearl Buck lìa đời, bà đang viết dỡ  cuốn “ Đất Đỏ - The Red Earth “ , một hồi đoạn” mới của “Đất Lành”  mô tả con cháu cận đại của những nhân vật “  Đất Lành “ .


 Trân Châu Trung Hoa : Pearl Of China


 
 Ngày  14 tháng 4 năm 2010, bà Anchee Min  xuất bản   sách truyện   Pearl  of China hay  Trân Châu - Pearl Trung Hoa , sách số 6 Min viết ra ,  nói về Pearl Buck. Sách này thám hiểm tình bạn hửu  giữa Pearl  Buck  và một cô gái Tàu tên là Willow -Liễu ,  vừa để chứng tỏ lòng ngưỡng mộ, vừa là một hành động chuộc lỗi   của Min  đến Pearl Buck. Min viết : Năm 1971, tôi được chỉ thị  tố cáo Pearl Buck ở Trung Quốc …  Cố gắng  tìm   thêm hổ trợ   quốc tế  khi  chối từ  chiếu khán cho Pearl Buck   vào Trung Quốc (  tháp tùng  thăm viếng của tổng thống Nixon ) , bà Giang Thanh , vợ Mao Trach Đông tổ chức một chiến dịch quốc gia  chỉ trích Pearl Buck  là một  “ kẻ  đế quốc văn hóa Mỹ “ . Min đã tuân theo  chỉ thị  và không bao giờ  tự hỏi xem là  Giang Thanh  có thành thực hay không. Dàn kịch  chánh trị này thành công và bà Pearl Buck bí cấm vào Trung Quốc. Pearl Buck chết năm sau, đau buồn tận tâm trí  là đã không thể trở lại  quốc gia bà đã yêu mến chừng nào.

 
Cô thiếu nữ Anchee Min chưa bao giờ được đọc sách “ Đất Lành “ . Tuy vậy   cô cũng  tuân thủ  bỏ sách bị liệt vào loại  nguy hiểm , đầy căm thù, hổn láo và lăng mạ.  Mãi cho đến năm 1996  khi  Min di cư vào Hoa Kỳ, tự học tiếng Anh , đọc sách ‘Đất Lành” , tinh thần sa sút và khóc òa. ( Sách này của Anchee Min  vẫn còn bị  cấm đọc ở Trung Quốc) .  Rỏ ràng là mối nối kết Min cảm  giác về Pearl Buck rất sâu đậm  -  Min đã hiến tặng  truyện Min viết cho Pearl Buck - và càng làm đáng tiếc cho thất bại mức quyến rũ của sách   “ Trân Châu Trung Hoa “   .

 
Người kể chuyện Liễu Vệ ( ? ) - Willow Yee  sống  với bà nội  Nãi Nại ( ? ) - Nai Nại  và cha ở  Trần Cương - Chen Kiang phía nam  sông Dương Tử  ỏ tỉnh Giang Tô - Jiangsu.  Bà Yee và cha   làm nhân công cho nông trại  và  nổi   nhớ  nổi bật nhất thời Yee còn non trẻ là đói.  Khi lên 8,  vào năm 1898 , Liễu  là tay trộm cắp lành nghề, trộm cắp những gì cha  Liễu bán được , hầu cả gia đình  có thể ăn đủ no .                         
Rồi Liễu gặp một cô gái trẻ là Pearl, cha mẹ là Absalom và Carie Sydenstricker , những nhà truyền giáo  phái Trưởng Lão - Prebyterian , đời sống Liễu đổi thay hẳn .  ( Họ gặp nhau khi Pearl  chụp được Liễu đang móc ví. ) .  Cha Liễu   trong lúc đó  bị Absalom thu nhập  vào đạo Tin Lành.  Rồi sau đó , họ  tạo ra một cộng đồng Tin Lành  lớn nhất ở miền Nam Trung Quốc.

 
Chuyện kể rộng lớn theo dõi Liễu và Pearl suốt cả cuộc đời . Kể cả khi Liễu bị buộc  phải đính hôn lúc lên 14 tuổi , kết hôn  không lấy gì làm hạnh phúc  cho cả hai phụ nữ và rạn nứt xảy ra  khi cả hai cùng thương yêu  một thi sĩ Tàu .
Thế nhưng dù bị  các lực chánh trị  và địa lý lôi kéo đi xa , nối kết của họ  vẫn bền vững cùng thời gian.  Nhưng năm cuối cùng, khi Liễu bị bắt buộc phải tố cáo bạn mình, Liễu từ chối và phải trả đắt giá từ khước này .
Tình cảm bên sau “ Trân Châu Trung Hoa “   đáng phục, nhưng  sách kể lại không thành công ở mức độ chuyện kể  hay  khi xem  Pearl Buck  là một nhân vật  lịch sử quen thuộc.  Tác giả Anchee Min thường di động  xuyên qua lịch sử  theo phương cách  miễn cưởng  lạ lùng.  Vì đời sống của Pearl , Liễu kể theo viễn cảnh của Liễu, cho nên khô khan và  xa xăm : “ năm 1932  Pearl  đoạt giải  Pulitzer về truyện “ Đất Lành”. Năm 1938 , Pearl đoat giải Nobel Văn Chương”.
Những  bức thư Liễu viết cho Pearl cũng không có gì đáng thích thú:  Liễu viết : “  tôi rất sung sướng  khi  được tin  là cô vẫn dồi dào sức khỏe “.  Các bức thư tuồng như là một linh kiện rẽ tiền để chuyện kể đi qua, không hoàn tất điều gì khác cả. Cũng đáng nghi ngại ngay cả ở một khúc đoạn sách truyện đáng chú ý nhất,  những lúc bà Mao Trạch Đông xuất hiện . Phần lớn  sách đọc như thể  là một tiểu sử  hơn là một bi kịch  sôi nổi  nhức đầu, nội chiến và mất mát.

 
 Những  yếu kém này  ở “ Trân Châu Trung Hoa “  chói lòe lên  là vì Min là một nhà văn xuất sắc và giàu cảm xúc, để ý tới chi tiết, như ai  thân thuộc với các sách của Min đều biết rỏ. Min đã thám hiểm  lịch sử Trung Quốc xáo động ầm ỉ và  lịch sử của chính Mìn, theo những phương cách  phong phú hơn:  tỉ như  hồi ký bán chạy nhất “ Đỗ Quyên Đỏ - Red Azalea “  và các truyện  làm sửng sờ, tỉ như “ Trở Thành Bà Mao Trạch Đông - Becoming Madame Mao “. Khi viết hay , bà có  uy lực  dẫn độc giả  đến những  phương trời xa lạ và hấp dẫn. Điều này có nghìa chúng ta có thể chờ đợi  truyện sắp tới của Anchee Min như thế đó!           
 

 
 ( Irvine , Nam Ca Li, ngày 9 tháng 8 năm 2010 )  

Trở lại Trang Khoa Học

 
 
  Số lượt bạn đọc kể từ 01/9/2009 294169 visitors (1194819 hits) on this page!  
 
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=